kennisartikel/ f-gassen
Lekcontrole: hoe vaak, in ton CO2-equivalent en in kilo HFO.
Hoe vaak een installatie op lekken gecontroleerd moet worden, hangt aan wat erin zit. Bij een HFK zoals R32 of R134a reken je de vulling om naar ton CO2-equivalent. Bij een HFO zoals R1234yf of R1234ze tel je gewoon kilo's. Zo staat het in artikel 5 van Verordening (EU) 2024/573.
Hieronder de twee schalen, de rekensom met voorbeelden, wat er voor een mengsel geldt en wanneer hermetisch gesloten apparatuur is vrijgesteld. De bronnen staan onderaan.
Wil je het voor één toestel weten? Vul het in de lekcontrole-rekentool in.
Dit is uitleg, geen juridisch advies. Wat voor jouw installatie geldt, staat in de verordening zelf.
wie en wanneer/
Wanneer de plicht begint.
De plicht ligt bij de exploitant: het bedrijf dat feitelijk zeggenschap heeft over hoe de installatie technisch werkt (artikel 3, punt 5). Dat is meestal je klant. Jij doet de controle voor hem.
Die plicht geldt voor stationaire koeling, airco's en warmtepompen met 5 ton CO2-equivalent of meer aan HFK's, of met 1 kilo of meer aan HFO's (artikel 5, lid 1 en 2). De controle doet een monteur met een persoonscertificaat (artikel 5, lid 3).
Bij elke installatie met lekcontroleplicht hoort een register. Daarin staat hoeveel en welk gas erin zit, wat er is bijgevuld of teruggewonnen, wie het werk deed met het nummer van zijn certificaat, en wanneer er gecontroleerd is met welke uitkomst. De exploitant bewaart dat minstens vijf jaar, en het bedrijf dat het werk doet bewaart een kopie (artikel 7).
hoe vaak/
Twee schalen naast elkaar.
Artikel 5, lid 6 noemt bij elke stap twee grenzen: een in ton CO2-equivalent voor de HFK's uit bijlage I, en een in kilo voor de HFO's uit deel 1 van bijlage II.
Hoe meer erin zit, hoe vaker je kijkt. Met een vaste lekdetectie mag het interval twee keer zo lang. Vanaf 500 ton of 100 kilo HFO is zo'n systeem verplicht, en dan controleer je het systeem zelf ook minstens elke 12 maanden (artikel 6).
| vulling | controle | met vaste lekdetectie |
|---|---|---|
| HFK's, zoals R32, R410A en R134a: in ton CO2-equivalent | ||
| onder 5 ton | geen verplichting | niet van toepassing |
| 5 tot 50 ton | elke 12 maanden | 24 maanden |
| 50 tot 500 ton | elke 6 maanden | 12 maanden |
| 500 ton en meer | elke 3 maanden | 6 maanden |
| HFO's, zoals R1234yf en R1234ze: in kilo | ||
| onder 1 kg | geen verplichting | niet van toepassing |
| 1 tot 10 kg | elke 12 maanden | 24 maanden |
| 10 tot 100 kg | elke 6 maanden | 12 maanden |
| 100 kg en meer | elke 3 maanden | 6 maanden |
Zit er van allebei iets in, zoals in R454B, dan tellen beide schalen en geldt het kortste interval.
Artikel 5, lid 6 van Verordening (EU) 2024/573. Dezelfde tabel staat op de pagina over de F-gassenadministratie.
de rekensom/
CO2-equivalent berekenen.
De verordening zegt het zelf: ton CO2-equivalent is het gewicht van het gas in ton, maal de GWP (artikel 3, punt 3). Met de vulling in kilo deel je dus door duizend.
De GWP haal je uit de bijlagen. HFK's staan in bijlage I, met R32 op 675 en R134a op 1.430. HFO's staan in bijlage II, met R1234yf op 0,501 en R1234ze op 1,37. Voor een mengsel reken je de GWP uit met bijlage VI: per stof het gewichtsaandeel maal de GWP, en dat tel je op.
| koudemiddel | gwp | bron | vulling | co2-equivalent | lekcontrole |
|---|---|---|---|---|---|
| R32 | 675 | bijlage I | 1,2 kg | 0,81 ton | onder 5 ton: geen lekcontroleplicht |
| R32 | 675 | bijlage I | 8 kg | 5,4 ton | elke 12 maanden |
| R134a | 1.430 | bijlage I | 40 kg | 57,2 ton | elke 6 maanden |
| R1234ze | 1,37 | bijlage II | 12 kg | 0,016 ton | elke 6 maanden, want 12 kilo HFO |
| R454B | 465 | mengsel, bijlage VI | 33 kg | 15,35 ton | elke 6 maanden, want 10,26 kilo HFO |
Voorbeeldvullingen om de som te laten zien. Bij R32 ligt de grens van 5 ton op ruim 7,4 kilo, bij R134a op bijna 3,5 kilo.
mengsels/
Een mengsel telt op beide schalen.
R454B is een mengsel van een HFK en een HFO. IPLO gebruikt het als voorbeeld: 68,9 procent R32 en 31,1 procent R1234yf. Neem een installatie met 33 kilo.
Op de tonschaal. De GWP volgens bijlage VI is 0,689 × 675 + 0,311 × 0,501 = 465,2. Dat maakt 33 × 465,2 ÷ 1000 = 15,35 ton. Tussen 5 en 50 ton: elke 12 maanden.
Op de kiloschaal. Het HFO-deel is 33 × 31,1 procent = 10,26 kilo. Tussen 10 en 100 kilo: elke 6 maanden.
Het kortste interval geldt, dus elk halfjaar. IPLO wijst inspecteurs er speciaal op: een installatie die vroeger op de CO2-route jaarlijks werd gecontroleerd, moet door het HFO-deel nu soms vaker.
uitzondering/
Hermetisch gesloten apparatuur.
Hermetisch gesloten betekent dat alle delen met gas in de fabriek zijn dichtgemaakt, door lassen, solderen of een vergelijkbare vaste verbinding, met een geteste lekkage van minder dan 3 gram per jaar (artikel 3, punt 9). Een split, waarvan je delen op de plek aansluit, is dat dus niet.
Staat hermetisch gesloten op het etiket, dan hoeft het toestel niet op lekken gecontroleerd te worden als het minder dan 10 ton CO2-equivalent aan HFK's bevat, of minder dan 2 kilo HFO. Staat het in een woning, dan is de grens minder dan 3 kilo F-gas (artikel 5, lid 1).
IPLO zet het in zijn tabel zo: hermetisch gesloten vanaf 2 kilo HFO, in een woning vanaf 3 kilo.
na een lek/
De hercontrole na een reparatie.
Een gevonden lek laat de exploitant zonder onnodige vertraging repareren. Daarna volgt een hercontrole door een gecertificeerde monteur: op zijn vroegst als de installatie 24 uur heeft gedraaid, en in elk geval binnen een maand na de reparatie (artikel 4, lid 5).
Dezelfde dag nog controleren mag dus niet meer. IPLO noemt dat als een van de belangrijke wijzigingen in artikel 4.
Welke nieuwe toestellen vanaf 2027 en 2029 alleen nog met een koudemiddel onder GWP 150 in de handel mogen, staat in het artikel over de F-gassenverboden per jaar. Hoe je de controles in je onderhoud inplant, lees je op de pagina over onderhoudscontracten en lekcontroles.
en Fikst/
Waar Fikst het interval uitrekent.
Fikst is software voor airco-, warmtepomp- en installatiebedrijven. De F-gassenadministratie zit erin, naast de werkbon van je monteur. Het interval rekent Fikst uit met wat er in je register staat.
-
Het CO2-equivalent per installatie
Fikst rekent per installatie het CO2-equivalent uit de vulling en de GWP. Voor een HFK neemt het de GWP uit bijlage I, voor een HFO die uit bijlage II. Een mengsel rekent het uit met bijlage VI.
-
Beide schalen, het kortste interval
De vulling gaat langs de tonschaal en het HFO-deel langs de kiloschaal. Bij een mengsel als R454B rekent Fikst met het HFO-aandeel, en het kortste interval wint. Leg je bij de installatie een lekdetectiesysteem vast, dan verdubbelt het interval.
-
Hermetisch gesloten alleen met het etiket
De vrijstelling telt alleen als bij de installatie vastligt dat het fabrieksetiket hermetisch gesloten zegt. Fikst kiest dan de strengste lezing: het toestel moet onder elke grens blijven die voor zijn gas geldt.
-
De controleplanning
Periodieke lekcontroles, hercontroles na een lekreparatie en lekherstel op een rij, met wat eraan komt en wat verstreken is. Staat er nog geen werkbon voor, dan maak je hem met de knop Werkbon maken.
-
Als er iets ontbreekt
Zonder koudemiddel of vulling staat de plicht op onbekend, in een eigen tabblad van de controleplanning, met wat je bij de installatie moet aanvullen.
Wat je zelf blijft doen
De vulling en het koudemiddel kloppen alleen als ze goed in je register staan. Fikst rekent voor wat de verordening zegt; of je installatie eraan voldoet, blijft de verantwoordelijkheid van de exploitant en van jou als installateur.
De F-gassenadministratie zit in je abonnement. Werk je met koudemiddel, dan zetten we hem bij de inrichting voor je aan. Lees wat de F-gassenadministratie in Fikst doet
Vragen over de lekcontrole.
Alle veelgestelde vragen over FikstHoe bereken je het CO2-equivalent van een koudemiddel?
Vulling in kilo maal de GWP, gedeeld door duizend. Dan heb je ton CO2-equivalent. Een installatie met 8 kilo R32, GWP 675, komt op 5,4 ton. De GWP staat in de bijlagen van Verordening (EU) 2024/573; voor een mengsel reken je hem uit met bijlage VI.
Hoe vaak moet een lekdichtheidscontrole?
Voor HFK's hangt het aan de ton CO2-equivalent: vanaf 5 ton elke 12 maanden, vanaf 50 ton elke 6 en vanaf 500 ton elke 3. Voor HFO's tel je kilo's: vanaf 1 kilo elke 12 maanden, vanaf 10 kilo elke 6 en vanaf 100 kilo elke 3. Met een vaste lekdetectie mag het interval twee keer zo lang.
Vanaf hoeveel kilo R32 moet een installatie op lekken gecontroleerd worden?
Vanaf 5 ton CO2-equivalent. Met een GWP van 675 is dat vanaf ruim 7,4 kilo R32. Een installatie met 1,2 kilo R32 komt op 0,81 ton en heeft geen lekcontroleplicht.
Geldt de lekcontrole ook voor HFO's zoals R1234yf en R1234ze?
Ja, vanaf 1 kilo vulling. Hun GWP is zo laag dat ze op de tonschaal nooit meetellen, en daarom kent artikel 5 voor HFO's een eigen schaal in kilo. Hermetisch gesloten apparatuur met dat op het etiket is vrijgesteld onder 2 kilo HFO, in een woning onder 3 kilo F-gas.
Wat doe je bij een mengsel van HFK en HFO, zoals R454B?
Je legt beide delen langs hun eigen schaal en het kortste interval geldt. IPLO rekent het voor: 33 kilo R454B bevat 31,1 procent HFO, dus 10,26 kilo. Dat valt tussen 10 en 100 kilo, en dan moet de controle elke 6 maanden, terwijl de tonschaal met 15,35 ton op 12 maanden uitkomt.
Wanneer moet de hercontrole na een lekreparatie?
Op zijn vroegst als de installatie 24 uur heeft gedraaid, en in elk geval binnen een maand na de reparatie. Een gecertificeerde monteur doet die controle. Dezelfde dag controleren telt dus niet meer.
Rekent Fikst het interval voor me uit?
Ja. Fikst rekent per installatie het CO2-equivalent en legt de vulling langs beide schalen, ook bij een mengsel. Het interval komt in de controleplanning, en met de knop Werkbon maken zet je de controle op een werkbon. Ontbreekt het koudemiddel of de vulling, dan staat de plicht op onbekend, met wat er ontbreekt.
Bronnen.
Geraadpleegd op 11 oktober 2026. De artikelen en bijlagen in de tekst zijn die van Verordening (EU) 2024/573.
- Verordening (EU) 2024/573, Nederlandse tekst op EUR-Lex: artikel 3, 4, 5, 6 en 7 en bijlagen I, II en VI
- IPLO, Gevolgen herziening F-gassenverordening voor omgevingsdienstmedewerkers en inspecteurs (tabel lekdichtheidscontroles bij HFO-koudemiddelen en het voorbeeld R-454B)
- IPLO, Gevolgen herziening F-gassenverordening voor eigenaren en exploitanten
Wil je zien hoe de controleplanning er in Fikst uitziet?
Plan een kennismaking